اتوسکوپی :

ابتدا مجرای گوش و پرده‌ گوش بیمار با دستگاه اتوسکوپ معاینه می‌گردد. این معاینه، بیماری‌های مجرای گوش مانند عفونت، سفت شدن جرم گوش و انسداد مجرای گوش، پارگی پرده‌ گوش و وجود عفونت یا مایع در گوش میانی را روشن می‌کند. گاهی عفونت ها به‌ويژه عفونت‌های طولانی گوش میانی، باعث آسیب به گوش داخلی شده و علائم شنوایی و تعادلی ایجاد می کنند(Ear examination guidline,2009) .

آزمون تمپانومتری :

هدف این آزمون، بررسی قدرت انتقال صوت از میان گوش میانی است. این آزمون به راحتی حتی کوچک‌ ترین پارگی پرده‌ گوش، عفونت گوش میانی یا سفت شدن مفاصل زنجیره‌ استخوانچه‌ای را تشخیص می‌دهد. بخشی از این آزمون تحت عنوان رفلکس آکوستیک، قوس عصبی مربوط به انقباض عضله‌ گوش میانی را نیز می‌آزماید.بخش انتهایی دستگاه، کاف پروب است و متناسب با اندازه‌ مجرای گوش فرد انتخاب شده و درون گوش قرار می‌گیرد. برای آزمون رفلکس آکوستیک، همزمان یک هدفون نیز روی گوش مقابل فرد قرار می‌گیرد.

در این آزمون، مراجعه کننده الزم نیست کاری انجام دهد، فقط کافی است که بی حرکت نشسته و تا آنجا که ممکن است کم‌تر آب دهان خود را ببلعد.

arzyabi1
arzyabi2

ادیومتری :

در این آزمون، فرد در اتاقک کوچکی روی یک صندلی می‌نشیند و یک هدفون روی گوش وی قرار می‌گیرد. صداهای سوت مانند متفاوت، با شدت‌های مختلف به فرد ارائه می‌شود.

هر بار که صدای سوت را شنید (حتی اگر ضعیف بود)، باید یک دکمه را فشار دهد تا آزمونگر که خارج از اتاق نشسته است، مطلع شود و شدت صدا را کاهش دهد. هدف این آزمون، پی بردن به کم‌ترین شدتی است که فرد می‌تواند بشنود یعنی آستانه‌ شنوایی. این آزمون مقدار کم شنوایی فرد را روشن می‌کند. بخشی از آزمون، شامل بررسی درک کلمات توسط فرد است. متخصص کلماتی را می‌خواند و فرد باید آنها را تکرار کند. بعضی از انواع اختلالات دهلیزی با شکل خاصی از کم شنوایی همراه است که به تشخیص بیماری کمک می کند. مثلاً بیماری منيیر در مراحل ابتدایی با کم شنوایی در فرکانس های پایین همراه است. یا تومورهای عصب شنوایی معمولا با کم شنوایی در فرکانس های بالا دیده می شوند. گاهی این کم شنوایی خفیف است و خود بیمار از آن آگاه نیست .

آزمون ABR:

این آزمون، پاسخ‌های برانگیخته‌ شنوایی عصب گوش و ساقه‌ مغز را بررسی می‌کند. گاهی این آزمون برای آستانه‌گیری شنوایی در کودکان، افراد سخت آزمون، مانند عقب مانده‌ ذهنی و یا هر کسی که نمی‌تواند در ادیومتری پاسخ دهد، به‌کار می‌رود. کاربرد دیگر این آزمون، در کشف بیماری‌های عصب گوش و ساقه‌ مغز مثلا در تشخیص تومورها است. اگر بیمار دچار سرگیجه، علائم شنوایی داشته باشد مانند وزوز به‌خصوص وزوز در یک گوش، لازم است تحت ارزیابی ABR تشخیصی قرار بگیرد تا عصب گوش بررسی شود. در این آزمون، پوست پیشانی و پشت گوش فرد توسط پنبه و ماده‌ خاصی که کمی زبر است، خوب پاک می‌شود. تعدادی الکترود بر روی پیشانی و پشت گوش فرد چسبانده شده، هدفونی روی گوش و یا درون گوش فرد قرار می‌گیرد و کافی است که فرد روی تخت راحت دراز بکشد، در طی آزمون تکان نخورد و عضالت خود را منقبض نکند. هم‌چنين، الزم نیست پاسخ خاصی بدهد .

arzyabi3
arzyabi4

آزمون ECochG:

 این آزمون، برای بررسی فشار مایعات گوش داخلی ، به‌ويژه در افرادی که مشکوک به بیماری منییر هستند، کاربرد دارد. در این آزمون نیز پوست پشت گوش و پیشانی افراد با پنبه و ماده‌ مخصوص که کمی زبر است، پاک و الکترودهایی به پشت گوش و پیشانی افراد چسبانده می‌شود.

مجرای گوش فرد نیز با نوعی گوش پاک‌کن و ماده‌ زبر پاک می‌شود و الکترودی درون مجرای گوش قرار می‌گیرد. کافی است که فرد روی تخت دراز بکشد و تا آنجا که ممکن است عضلات خود را شل کرده و حرکت نکند. در این آزمون، بالا بودن فشار گوش مشخص می شود. فشار بالا گوش سرگیجه های حمله ای ایجاد می کند .

آزمون‌های VNG:

این آزمون‌ها شامل آزمون‌های حرکات چشم، آزمون‌های وضعیتی، آزمون هالپایک و آزمون حرارتی است. در تمام مراحل آزمون، عینک خاصی روی چشم فرد قرار دارد. متخصص حرکات چشم فرد را تحلیل می‌کند.

آزمون‌های حرکات چشم :

 در این آزمون، چند دسته از حرکات مهم چشمی ارزیابی می‌شود و مجموعه‌ای از نقاط نورانی برای فرد به نمایش درمی‌آید. اولین آزمون حرکات چشم، نگاه خیره (gaze) نام دارد. نقطه‌ نورانی چند ثانیه در خط وسط، راست، چپ و بالا نمایش داده می‌شود. فرد باید نگاه خود را روی نقطه نگه دارد و از روی آن منحرف نشود. سپس در پوش عینک گذاشته شده و در تاریکی مطلق باید به خط وسط نگاه کند و چشم خود را حرکت ندهد. این آزمون می تواند اختلالات دهلیزی محیطی و مرکزی را مشخص کند.

arzyabi5
arzyabi6

آزمون ساکاد :

 نقاط نورانی از جایی به جای دیگر می‌پرند، یعنی ابتدا در یک جا ظاهر شده، سپس ناپدید و در جای دیگر ظاهر می‌شوند. فرد بدون حرکت دادن سر، باید با چشم، هدف را نگاه کند و چشم فرد باید سریع روی هدف بپرد. سرعت، نهفتگی و دقت حرکات چشمی ارزیابی می‌شود. این آزمون، اختلال دهلیزی مرکزی (هسته های دهلیزی) و مخچه را مشخص می کند.

آزمون تعقیب آرام :

 این حرکت مانند زمانی است که پرواز پرنده‌ای را از دور دست تماشا کرده و با چشم خود مسیر پرواز پرنده را دنبال می‌کنید. نقاطی روی صفحه ظاهر شده و به آرامی از راست به چپ یا بالعکس حرکت می‌کنند. فرد باید بدون حرکت سر، با چشم خود، نقاط نورانی را دنبال نمايد. این آزمون به اختلالات مرکزی حساس است.

آزمون اپتوکینتیک :

براي آشنا شدن با اين حركت، به چشم مسافران قطار، زمانی‌که از پنجره، درختان بیرون را تماشا می‌کنند، نگاه کنید. حرکات سریع رفت و برگشتی را در چشم آنها خواهید دید. مجموعه‌ای نقاط با سرعت پشت سر هم ظاهر می‌شوند. فرد باید به وسط صفحه نگاه و سعی نمايد به تمام نقطه‌ها نگاه کند و هیچ نقطه‌ای را تا آخر مسیر تعقیب نکند. این آزمون حساسیت کم‌تری نسبت به آزمون‌های قبلی دارد .

آزمون‌های وضعیتی :

در تمام این آزمون‌ها در پوش عینک VNG بسته است و چشم فرد در تاریکی قرار دارد. فرد ابتدا روی تخت نشسته و چشم خود را باز نگه داشته و به نقطه فرضی خط وسط نگاه می کند. سپس متخصص فرد را به حالت طاق باز، طاق باز و سر به راست، طاق باز و سر به چپ می‌برد. بار دیگر متخصص فرد را به حالت درازکش به پهلوی راست و پهلوی چپ می‌برد. در تمام این مراحل، چشم فرد باز بوده و اگر دچار سرگیجه شدید شود، به متخصص اطلاع می دهد .

arzyabi7
arzyabi8

آزمون هالپایک :

این آزمون بیماری خاصی تحت عنوان سرگیجه‌ وضعیتی خوش خیم یا BPPV را به خوبی شناسایی می‌کند . فرد ابتدا روی تخت نشسته و متخصص سر وي را ۴۵ درجه به راست و بار دیگر به چپ می‌چرخاند. سپس فرد را به حالت درازکش می‌برد، طوری‌که سر کمی از تخت آویزان باشد. در تمام مراحل، فرد چشم خود را باز نگه داشته و اگر احساس سرگیجه کرد، اطلاع می دهد .

آزمون حرارتی یا کالریک :

یکی از بخش‌های بسیار مهم، آزمون VNG است و به خوبی هر گوش را به طور مجزا می‌آزماید. در این آزمون، فرد دراز می‌کشد، عینک VNG روی چشم وي است و هوا یا آب سرد و گرم به مجرای گوش وارد و حرکات چشم فرد ارزیابی می‌شود.

در طی این آزمون، فرد به شکل طبیعی دچار سرگیجه می‌شود. سرگیجه‌ ایجاد شده، چندان شدید نبوده و گذرا است و طی یک یا دو دقیقه از بین می‌رود. لازم است مراجع در طی آزمون، چشم خود را باز نگه دارد. پس از هر بار تحریک حرارتی، به فرد استراحت داده می‌شود

لحظات پیش از آزمون VNG:

۴۸ ساعت قبل از آزمون، برخی داروها مانند مسکن‌ها، آرامبخش‌ها و داروهای ضد سرگیجه باید قطع شوند. داروهای فشار خون، قلبی- عروقی و صرع را نباید قطع کرد. اگر سال‌ها‌ از مصرف داروهای ضد افسردگی مي‌گذرد، لازم به قطع آنها نمي‌باشد. باید شب قبل از آزمایش، غذای سبکی صرف شود و روز آزمون، صبحانه‌ را حداقل ۲ ساعت قبل از شروع آزمایش صرف نمود تا در طی آزمایش چنانچه فرد دچار سرگیجه شد، حالت تهوع و استفراغ پیدا نکند (معده خالی باشد). توجه کنید اگر از ۸ ساعت قبل از آزمون چیزی خورده نشود، فرد احساس ضعف کرده و بیشتر حالت تهوع پیدا می‌کند. اگر سال‌ها قهوه و سیگار مصرف می‌شود، از روز قبل از آزمون، مصرف قهوه و سیگار را کاهش داده اما قطع نگردد.

فرد باید شب قبل از آزمون، خوب استراحت کند و خواب کافی داشته باشد. آزمون‌ های تعادلی بیشتر به هشیاری فرد احتیاج دارند و در طی آزمون لازم است، چشم ها باز نگه داشته شوند تا متخصص حرکات چشم فرد را ببیند و از روی حرکات چشم فرد، بیماری را تشخیص دهد. لازم است مراجع در روز آزمون به هیچ عنوان آرایش پوست و چشم نداشته باشد.

arzyabi9
arzyabi10

آزمون VEMP:

در این آزمون، تحریک صوتی دید از طریق هدفون به گوش فرد ارائه می‌شود و پاسخ دهلیزی از روی عضله‌ گردن ثبت می‌گردد. پیش از آزمون،‌ پوست گردن و پیشانی فرد با پنبه و ماده‌ زبر پاک و الکترود چسبانده می‌شود. فرد روی تخت دراز می‌کشد و هر زمان متخصص اعلام کرد، باید سر خود را از روی تخت بلند و به سمت راست یا چپ چرخانده و برای مدتی نگه دارد. این آزمون می تواند در تشخیص بیماری منییر، ضعف دستگاه دهلیزی و شکاف مجرای نیمدایره فوقانی کمک کننده باشد .

آزمون پوسچروگرافی :

این آزمون مراحل مختلفی دارد؛ فرد باید روی دستگاه مخصوص بايستد. پاهای فرد باید روی صفحه‌ دستگاه ثابت بماند و نباید پای خود را حرکت داده و یا از روی سکو بلند کند، زیرا این حالت به عنوان افتادن فرد تفسیر می‌شود. در طی آزمون، باید به آموزش‌های متخصص عمل کرد. گاهی لازم است فرد چشم خود را ببندد و گاهی به تصویر رو به روی خود نگاه کند. گاهی صفحه‌ زیر پای فرد حرکت می‌کند و گاهی از سطح نرم زیر پای فرد استفاده می‌شود. نتایج این آزمون برای تعیین برنامه‌ درمان توانبخشی بسیار اهمیت دارد. انواعی از این دستگاه برای توانبخشی نیز استفاده می‌شود. این آزمون به خوبی اختلال یکطرفه و دو طرفه دستگاه دهلیزی، مخچه، حس عمقی و بینایی را مشخص می کند .